Skracanie dokłosia polega na zastosowaniu regulatorów wzrostu roślin, które wpływają na zmniejszenie długości międzywęźli łodygi, szczególnie w jej górnej części, gdzie znajduje się kłos. Proces ten ma na celu wzmocnienie łodygi, co zapobiega wyleganiu roślin, czyli ich przewracaniu się pod wpływem wiatru, deszczu lub ciężaru kłosa.
Skracanie dokłosia jest szczególnie ważne w uprawach zbóż, takich jak pszenica, jęczmień czy żyto, gdzie wyleganie może prowadzić do znacznych strat plonów.
Regulatory wzrostu hamują syntezę giberelin, hormonów roślinnych odpowiedzialnych za wydłużanie komórek w łodydze. W rezultacie rośliny pozostają krótsze i bardziej zwarte, co zwiększa ich odporność na niekorzystne warunki pogodowe i ułatwia mechaniczny zbiór.
Skrócenie dokłosia nie wpływa negatywnie na rozwój kłosa ani na jakość i ilość ziarna, a wręcz przeciwnie, może poprawić plonowanie dzięki bardziej stabilnej i wytrzymałej strukturze rośliny.
Skracanie zbóż, a w zasadzie regulacja pokroju roślin, to jeden z podstawowych zabiegów wykonywanych w tych uprawach.
Należy jednak pamiętać, że regulatory wzrostu stosujemy w ściśle określonych fazach rozwojowych, gdyż tylko zabieg wykonany w terminie pozwala na uzyskanie zakładanego efektu. Jednym z takich momentów jest faza liścia flagowego.
Niezależnie od tego, czy mamy na myśli skracanie dokłosia w pszenicy, czy skracanie dokłosia w jęczmieniu, ma ono ten sam cel – zapobiega złamaniu dokłosia. Warto jednak pamiętać, że zagrożenie tym zjawiskiem jest znacznie większe w przypadku jęczmienia. Ma on bowiem zdecydowanie dłuższe dokłosie niż pszenica.
Pierwsze skojarzenie, jakie pojawia się na hasło „wyleganie zbóż”, to rośliny pochylone u podstawy źdźbła. Nie jest to jednak jedyne zjawisko, którego wystąpieniu ma zapobiegać regulator wzrostu zbóż.
Skracanie zbóż ozimych i zbóż jarych ma inne funkcje zależnie od terminu zabiegu. Popularny oprysk na skracanie pszenicy, połączony z zabiegiem fungicydowym chroniącym liść flagowy, to nic innego jak właśnie skracanie i usztywnianie dokłosia.
Skracanie zboża mające na celu wzmocnienie dokłosia wykonuje się w końcowej fazie rozwoju liścia flagowego. Trzeba jednak pamiętać, że jest to termin do pewnego stopnia elastyczny. W praktyce zabieg ten przeprowadzamy od fazy BBCH 37 do BBCH 39, a czasami nawet BBCH 49.
Środek na skracanie zbóż, jakiego użyjemy, powinien zawierać chlorek mepikwatu oraz proheksadion wapnia, efefon lub trineksapak etylu. Warto jednak wziąć pod uwagę różnice pomiędzy tymi substancjami i dobierać je zgodnie z panującymi w momencie zabiegu warunkami atmosferycznymi.
Gdy zadajemy sobie pytanie, kiedy skracać zboża
, zazwyczaj poszukujemy informacji o fazie rozwojowej naszych roślin. Musimy jednak zwrócić uwagę także na przebieg pogody. A to dlatego, że na przykład zastosowanie etefonu wymaga temperatur przekraczających 5°C w nocy i 15°C w dzień. Jeśli jest chłodniej, możemy sięgnąć po trineksapak etylu. Jednak mimo mniejszych wymagań temperaturowych do prawidłowego działania potrzebuje on słonecznej pogody.
Z pozoru tak oczywista kwestia jak wyjaśnienie, co daje skracanie zbóż
, w praktyce jest bardziej złożona niż odpowiedź: „Zapobieganie wyleganiu zbóż”. Choć oczywiście to jedno z kluczowych i do tego najbardziej widocznych efektów, do jakich dążymy. Nie zapominajmy jednak o „tytułowym” skracaniu i wzmacnianiu dokłosia. Poza samym zapobieganiem złamaniu omawiany zabieg zwiększa także masę tysiąca ziaren. Wynika to z przekierowania asymilantów ze wzrostu rośliny na tworzenie ziaren.