Rdza w zbożu w zmiennym nasileniu występuje co roku we wszystkich fazach wzrostu roślin. Łagodna zima i pogodna jesień z opadami deszczu oraz ciepła i wilgotna wiosna sprzyjają jej rozwojowi. W tym sezonie można więc spodziewać się nasilenia zagrożenia ze strony rdzy zbóż, wśród których największe znaczenie gospodarcze ma rdza brunatna.
Rdza brunatna pszenicy, powodowana przez Puccinia recondita f.sp. tritici występuje we wszystkich rejonach uprawy tego zboża, zarówno formy ozimej, jak i jarej. Rozwojowi patogenu sprzyja ciepła aura. Optymalna temperatura wynosi w dzień 12–24°C, zaś w nocy 5–12°C. Do infekcji potrzebna jest także wysoka wilgotność – wystarczy kropla rosy oraz powyżej 5 godzin nasłonecznienia. Oprócz odpowiednich warunków termicznych i wilgotnościowych rozwojowi rdzy brunatnej sprzyjają:
Rdza brunatna stanowi zagrożenie także dla upraw pszenżyta i żyta (sprawca P. recondita f.sp. secalis). W uprawie jęczmienia z kolei występuje rdza jęczmienia (Puccinia hordei).
Rdza brunatna na liściu pszenicy
Już jesienią i po ruszeniu wiosennej wegetacji na górnej stronie blaszek liściowych, niekiedy w pochwach liściowych i na źdźbłach pojawiają się pojedyncze uredinia, których z czasem przybywa. Rozmieszczone pasowo, poduszeczkowate, rdzawobrunatne, nieco wydłużone skupienia urediniospor – zarodników letnich – są cechą rozpoznawczą rdzy brunatnej. Wczesne porażenie prowadzi do zasychania i zamierania liści, a urediniospory stanowią źródło infekcji wtórnych. Pod koniec wegetacji na liściach widoczne są czarnobrązowe skupienia zarodników jesiennych – teliospor.
Grzyby rdzawnikowe powodują duże szkody w uprawie zbóż. Szacuje się, że straty w plonach na plantacjach nieprawidłowo chronionych przekraczać mogą nawet 50%. Negatywny wpływ rdzy zbóż na produkcję polega przede wszystkim na niszczeniu aparatu asymilacyjnego roślin, a przez to ograniczeniu intensywności fotosyntezy, przy jednoczesnym zwiększeniu nasilenia transpiracji i oddychania.
Działania profilaktyczne, ograniczające wystąpienie rdzy na zbożu obejmują m.in.:
Rdza brunatna w łanie pszenicy
Zwalczanie rdzy brunatnej zbóż polega na wykorzystaniu metod agrotechnicznych, hodowlanych i chemicznych. Warto jednak przypomnieć, że zabiegi chemicznej ochrony roślin należy wykonywać dopiero wtedy, gdy inne sposoby okażą się nieskuteczne a próg ekonomicznej szkodliwości choroby – przekroczony. Zwalczanie rdzy brunatnej jest konieczne jeżeli:
Rdza brunatna w pszenicy, pszenżycie oraz życie stanowi w ostatnich latach coraz większe zagrożenie. Przyczyną tego są przede wszystkim globalne zmiany klimatyczne i ocieplanie się atmosfery ziemskiej. Tylko zastosowanie odpowiedniego fungicydu po zauważeniu przekroczeniu progu szkodliwości choroby pozwala na uratowanie plonu. Warto więc stosować rozwiązania sprawdzone i cenione przez producentów, o szerokim oknie aplikacji i spektrum zwalczanych chorób, działających długotrwale i ekonomicznych w użyciu. Takim fungicydem jest Daxur®.
Rdza brunatna pszenicy jest „trudnym” przeciwnikiem, ale fungicyd Daxur® wielotorowo niszczy sprawcę choroby. Bazuje bowiem na dwóch substancjach czynnych o różnych mechanizmach działania układowego i translaminarnego, które stosowane są zarówno zapobiegawczo, interwencyjnie i wyniszczająco.
Ponadto ten fungicyd zwalcza nie tylko rdzę na pszenicy, ale również szerokie spektrum chorób aparatu asymilacyjnego i podstawy źdźbła. Dzięki temu stosowany może być zarówno w zabiegu T1, jak i T2. Zwalcza choroby zagrażające zbożom zarówno na początku wegetacji, jak i w okresie późniejszym. Daxur® użyć można dwa razy w sezonie. W pszenicy ozimej i jarej, pszenżycie i życie zaleca się Daxur® w dawce 0,8 l/ha od początku fazy strzelania w źdźbło do końca fazy kwitnienia (BBCH 30–69), a w wypadku jęczmienia do końca fazy rozwoju kłosa w pochwie liściowej, gdy widoczne są pierwsze ości (BBCH 30–49).